تغییر استایل

استایل رنگی را انتخاب کنید

برای تجربه بهتر ، مرورگر خود را به کروم، فایرفاکس، اوپرا یا اینترنت اکسپلولر تغییر دهید.

آشنایی با پایگاههای اطلاعاتی با هدف داشتن جستجوی موفق

یکی از ارکان اصلی هر پژوهش، جستجوی منابع مربوط به موضوع مورد پژوهش است چرا که برای محقق این امکان را فراهم می­کند تا درک کاملتری در زمینه پژوهش مورد نظر خود داشته باشد. این مطالعه به پژهشگر کمک می­کند تا بینش عمیقی در زمینه مورد پژوهش و حوزه­ای که تحقیق به آن تعلق دارد، کسب کند. این مرحله پیش از زمانی که پژوهشگر طرح تحقیقاتی خود را برنامه­ریزی می­کند آغاز شده و می­تواند همگام با سایر مراحل پژوهش ادامه داشته باشد. چالش اصلی که امروزه در استفاده از منابع اطلاعاتی با آن مواجه هستیم، نبود اطلاعات نیست بلکه حجم بالای پژوهش­ها و منابع اطلاعاتی و عدم شناخت راه­های رسیدن به اطلاعات است. بنابراین شناسایی اطلاعات معتبر از بین این حجم بالای اطلاعات، اهمیت یک جستجوی موثر را نمایان می­سازد.

در زمینه­ی جستجوی اطلاعات با دو مفهوم Browsing و Analytical search آشنا می­شویم. Browsing بدین معناست که در سایت­ها و لینک­های مختلف از یک صفحه وب به صفحه­ای دیگر و یا از مقاله ای به مقاله­ی دیگر جستجو می­کنیم. طبیعتاٌ در این روش نیاز به فرمول جستجو نداریم و از کلیدواژه­های فرموله شده­ی خاصی هم استفاده نمی­کنیم و تنها با گشتن در بین صفحات وب، اطلاعات را بدست می­آوریم. درحالیکه منظور از Analytical search، جستجو براساس کلیدواژه­ها، عبارت­ها و مفاهیمی است که به صورت هدفمند درکنار هم قرار گرفته­اند. در همین زمینه بحث مهم دیگر مرور متون (literature review) می­­باشد که جزء مهمی از انجام یک فعالیت پژوهشی است و پژوهشگر به جمع آوری خلاصه­ای از پژوهش­هایی که در گذشته در زمینه موضوع مورد نظر خود انجام شده است، می­پردازد. بنابراین هدف از مرور متون و جستجوی اطلاعات افزایش درک ما از موضوع پژوهش، شناسایی گپ یا شکاف تحقیقاتی، شناسایی شباهت­ها و تفاوت­های پژوهش خود با سایرین، شناسایی افراد متخصص در حوزه­های مختلف تخصصی و شناسایی مجلات معتبر می­باشد. برای داشتن یک مرور متون موفق، بایستی به چندین نکته توجه کنیم:

1-موضوع مورد نظر خود را به دقت مشخص کنیم

2- کجا به دنبال اطاعات مورد نظرمان باشیم

3- استراتژی جستجوی مشخصی داشته باشیم

4- منابع اطلاعاتی را با کمک reference manager ها (EndNote, Zotero, BibTeX, RefWorks, Mendeley) مدیریت و ذخیره کنیم.

برای داشتن یک استراتژی جستجو موفق:

  1. Research question را مشخص کنید.
  2. کلیدواژه­های اساسی و مفاهیم بنیادی را شناسایی کنید و یک mind map جامعی از موضوع داشته باشید.
  3. از معنای مختلف واژگان برای جستجو اطلاعات استفاده کنید. در این زمینه یکی از ابزارهای مهم اصطلاح ­نامه­ها (thesaurus) می­باشند.
  4. در صورت لزوم بازه زمانی سرچ را مشخص کنید.
  5. منابع جستجو را مشخص کنید.

به صورت کلی اگر مرور متون را به صورت یک چرخه در نظر بگیریم با تعیین مفاهیم اساسی شروع می­گردد. در این مرحله لازم است  هر محقق ابتدا main concept را شناسایی کند که در این زمینه شناسایی و استفاده از واژگان استاندارد با استفاده از اصطلاح­نامه­هایی چون MeSH کمک کننده خواهد بود. در ادامه بایستی منابع خود را جهت جستجوی اطلاعات و همچنین ابزارها و تکنیک­های مختلف جستجو را مشخص نماید. نهایتاٌ یک جستجو فرایندی است که به صورت یک چرخه مرتباٌ تکرار و اصلاح می­شود تا یک جستجو به طور کامل انجام گردد (شکل 1).

شکل1: چرخه جستجو متون

انواع مختلف منابع اطلاعات

اطلاعات می تواند تقریبا در هر جایی شامل وبلاگ ها ، کتاب ها، مجلات و مقالات ، نظرات متخصص و دانشنامه ها باشد. هر یک از این منابع را می توان به عنوان یک منبع اطلاعات تعریف کرد. از متداول ترین منابع اطلاعاتی جهت شروع یک پژوهش موفق،  Journal Articleها می­باشند. اینکه از چه منابعی استفاده کنیم به رویکرد ما در جستجوی اطلاعات برمیگردد و بدین ترتیب ما را به سمت استفاده از کتاب­ها، ژورنال­ها، پایان­نامه­ها، پروتوکل­های پزشکی، کنفرانس­ها، دايره المعارف و … هدایت می­کند. اما آنچه در حوزه بازیابی اطلاعات بسیار با آن مواجه هستیم، اصلاح دیتابیس­ها می­باشد. مجموعه­ی بسیار بزرگی از اطلاعات که توسط ناشرین مختلف تولید شده و در برگیرنده­ی تعداد قابل توجهی از ژورنال­ها و کتاب­ها در موضوعات مختلف می­باشد. یکی از نمونه­های بارز آن­ها که تنوع موضوعی بسیاری دارد و مرتباٌ در حال بروزرسانی می­باشند، دیتابیس Pubmed می­باشد. تعاریف دیگری برای برخی از انواع پایگاه­های اطلاعاتی داریم. به عنوان مثال نمایه ­های موضوعی (Indexing databases)، که از بارزترین آن­ها می­توان به ISI، Scopus،  PubMedو نمونه داخلی آن،SID  اشاره کرد.  نمایه­های موضوعی به علت تخصصی بودنشان در بازیابی و گزینش اطلاعات، دارای اعتبار علمی بالایی بوده و منابع علمی تعداد زیادی از ناشرین را تحت پوشش خود دارند. همچنین در یک یا چند حوزه موضوعی خاص فعالیت می­کنند.

نوع دیگری از منابع اطلاعاتی، مجموعه­های الکترونیکی می­باشند. اطلاعات موجود در این مجموعه­ها در مقایسه با نمایه نامه­های موضوعی محدودتر می­باشد. به عنوان مثال ,Springer Proquest, Wiley Ovid, از این گروه می­باشند. مجموعه­های الکترونیکی مربوط به یک ناشر خاص بوده و در برخی موارد جامعیتی را که در دیتابیس­هایی مانند Pubmed و ISI وجود دارد در این مجموعه­ها مشاهده نخواهید کرد.

پایگاه­هایی که امکان دسترسی به متن کامل اطلاعات را می­دهند تحت عنوان  FullTextDataBaseها، در اغلب موارد مربوط به یک یا چند ناشر خاص و معتبر می باشند و بنا به ماهیت خود نمی­توانند منبع غنی از انتشارات مربوط به یک موضوع خاص باشند. از این گروه می­توان به Science Direct و SpringerLink اشاره کرد.

نوع دیگری از دیتابیس­ها، Bibliography یا پایگاه­های اطلاعاتی کتابشناختی می­باشند. نمونه بارز این پایگاه­ها وب­سایت­هایی هستند که در موجودی یک کتابخانه برای مثال راجع به پایان­­نامه­ها، خواهید یافت. (Library of congress catalogue (www.loc.gov یا کتابخانه کنگره آمریکا نمونه­ای ازپایگاه­های اطلاعاتی کتابشناختی است که می­توانید با استفاده از آن به اطلاعات کتابشناختی منتشر شده در سطح دنیا، دسترسی پیدا کنید. (World Cat (www.worldcat.org نیز پایگاه اطلاعات کتابشناختی بسیار بزرگی است که اطلاعات اکثر کتابخانه­های معتبر دنیا را پوشش می­دهد.

در آموزش بعدی به بررسی هر یک از مراحل جستجو و  استراتژی های متداول آن می­پردازیم…

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بالا دانلود اپلیکیشن لینک آزما
دانلود اپلیکیشن لینک آزما